De symboliek van Tonari no Totoro

Onlangs keek ik de film 「隣のトトロ」 (Tonari no Totoro, My Neighbor Totoro). Deze geanimeerde tekenfilm van Studio Ghibli bestaat al sinds 1988, wat zeven jaar ouder is dan mij. Toch is vandaag de dag het personage Totoro nog zeer gekend.
De reden dat ik Tonari no Totoro bespreek, is omwille van het feit dat het mij is opgevallen dat het personage Mei, naar Totoro refereert als een natuurgeest. Dit bracht me op het idee om uit te pluizen welke rol shintoïsme heeft in de film.

Klik voor achtergrondmuziek of voor de Trailer.

Voor zij die het verhaal niet kennen, raad ik aan om de samenvatting te lezen.
Let op, deze bevat spoilers! Als je van plan bent de film te kijken na deze inleiding, kan je beter deze blogpost weg klikken of negeren en later nog eens bekijken.

Eerst even enkele definities:

Het shintoïsme (Japans: 神道) of shinto is de oorspronkelijke religie van Japan. Het woord is een combinatie van twee Chinese karakters (神道) en betekent “de weg der goden”.
In het shintoïsme worden zogeheten Kami oftewel natuurgeesten aanbeden. Sommige kami zijn plaatselijk, dat wil zeggen de geesten die bij een bepaalde plek horen, terwijl anderen vereenzelvigd worden met grotere objecten en verschijnselen in de natuur.

Totoro is een groot vriendelijk monster gecreëerd door studio Ghibli (een Japanse animatiestudio). In Japan is Totoro een obake, hetgeen het best als monster vertaald wordt. Obake heeft echter niet de kwaadaardige bijbetekenis die het woord monster in het Nederlands heeft (behalve het koekjesmonster). Kinderen zijn dan ook niet bang voor totoro’s.

Totoro’s zijn fictionele wezens gecreëerd door Hayao Miyazaki. Er zijn ook kleine totoro’s genaamd ‘Chu Totoro’ en ‘Chibi Totoro’. De grote, meest bekende totoro is ‘Ototoro’.
Desondanks dat deze wezens fictief zijn, wordt naar de totoro’s in de film meermaals verwezen als natuurgoden. Ototoro heeft speciale kachten. Hij kan planten sneller laten groeien, op een draaiende tol vliegen en op een ocarina spelen. De kleine totoro’s kunnen onzichtbaar worden.

Ook de grote boom die in het dorp staat, heeft een speciale betekenis. Het is een Kamferboom. Wanneer Satsuki, Mei en hun vader naar de schrijn gaan, groeten ze de geesten van het bos bij de boom. Het is ook Ototoro’s thuis. We kunnen totoro’s misschien daardoor wel vergelijken met de plaatselijke kami.

Verder zijn er ook verschillende vossenbeelden te zien, die verwijzen naar de Kami Inari. Het is de Kami van eten en rijst, wat een belangrijk gegeven is als je ziet hoeveel rijstvelden er wel niet waren in het dorp.

Naast de totoro’s, is er ook de ‘Catbus’. Er is een Japanse legende die zegt dat als een kat een bepaalde leeftijd bereikt heeft, ze kunnen transformeren in iets anders. In dit geval dus in een halve bus. Deze term heet 「化け猫」(bake neko).

Ik kan besluiten dat het Shintoïsme enorm aanwezig is in de achtergrond die banaal lijkt, maar dat er vooral ook veel fictieve elementen toegevoegd zijn. Tonari no Totoro heeft een mooie symboliek, maar die komt daarom niet altijd van het shintoïsme.


Geef een reactie